sİTEMİZE hOŞGELDİNİZ.

1. 8. MALÎGN MELANOM
   

   1. Neler kutanöz melanoma neden olur?

   Genel olarak genetik özellikler, melanom, normal ve displastik nevüs patogenezinde büyük rol oy­namaktadır. Melanomlar uzun süre yüksek aile insidansına sahip olarak bilinmiştir. Melanom hastalarının, % 5-10'u güneşe maruz kalma gibi bağımsız faktörler dışında, aile hikayesine de sahiptir. Günümüzde birkaç melanoma duyarlı gen inceleme altındadır. Bunlar içinde en önemli olanlarından biri, protein p 16 için tümör supresor gen olan CDKN2'dir. Melanoma duyarlı ailelerin yaklaşık yarısında bu gende deği­şim bulunmuştur. Bu protein, hücre siklusunun negatif regülatörüdür. Bir seride melanom hastalarının % 36'sında N-ras onkogeninde mutasyon tespit edilmiştir. Yukarıdakilere ek olarak tümör gelişiminde bazı risk faktörleri tespit edilmiştir.

   1. Güneşe maruz kalma. Yoğun çalışmalar sonrası, güneşe maruz kalmanın melanom için en önemli risk faktörü olduğu bulunmuştur. Ultraviyole (UV) B ışınımı (290 nm dalgaboyu), UVA (375 nm dalgaboyu) ve görünen ışığa (600 nm dalga boyu) göre, daha yakından ilişkilidir. Diğer taraftan güneş ko­ruyucu kullanımı ile ilgili yapılan çalışmalar, UVA'ya maruz kalmanın da melanom riskini artırdığını gös­termiştir. Sıklıkla kullanılan güneş koruyucular UVB'yi durdurur fakat solar spektrumun UV enerjisinin % 90-95'ini oluşturan UVA için geçirgendir. Böylece, güneş koruyucular UVB dışındaki solar ışınım böl­gelerinin deriyi yoğun olarak etkilemesine izin verir. Güneş yanıkları ile melanom riski arasındaki ilişkiy­le ilgili çalışmalar tutarlı bir birliktelik olduğunu göstermiştir. Sonuçlar, su toplayan güneş yanıklarının sa­yısındaki artış ile riskin artığını göstermiştir. Bu deliller çocukluk çağındaki güneş yanıklarının yaşamın diğer dönemlerine göre daha tehlikeli olduğunu düşündürmektedir. İlginç olarak, aralıklı güneşe maruz kalma (örn. yaz tatillerinde kumsalda) devamlı olarak güneşe maruz kalmaya (tarla ya da inşaatlarda ça­lışına gibi) göre daha ön planda olan bir risk faktörüdür.
   2. Pigment özellikleri. Mavi gözlü, açık ya da kızıl saçlı, açık tenli kişilerde melanom riski daha yüksektir. Saç rengi göz rengine göre daha önemli bir faktördür.
   3. Güneş ışığına cilt reaksiyonu. Kolay güneş yanığı olan, zor bronzlaşan kişilerde melanom riski yüksektir. Bunun yanısıra pigment özellikleri ve güneş ışığına cilt reaksiyonları diğerleri ile ilişkilidir ve altta yatan deri duyarlılığının özelliklerinin göstergesidir.
   4. Çillenme. Çillenme güneşe toleransın az olduğunu gösteren karakteristik bir pigmentleşme pa- ternidir ve melanoma riskini arttırır.
   5. Benign melanositik nevüsler. Birçok çalışmada nevüs boyutundan çok, sayısının fazlalığının melanom riskini artırdığı gösterilmiştir. Düzensiz kenarlı, düzensiz pigmentasyonlu ya da inflamasyoııu bulunan displastik nevüsler artmış melanom riski ile birliktedir ve displastik nevüs sayısı, tüm nevüs tip­lerinin toplam sayısından daha kuvvetli olarak riski gösterir.
   6. Antropometrik göstergeler. Prospektif bir çalışmada her iki cinsiyette de boyun uzaması ile me­lanom riskinin artmakta olduğu gösterilmiştir.
   7. İmmünsuprese durumlar. Böbrek transplantlı hastalarda ve lenfoma gibi maligniteleri olan has­talarda melanom oluşma riski yüksektir.
   1. Melanomun farklı tipleri nelerdir?

   Dört tip melanom va^lır: lentigo maligna, akral lentiginöz, yüzeyel yayılan, nodüler. Dört tipin tü­mü iki biyolojik faza sahiptir: Horizontal (radial) büyüme fazı (sadece epidermal tutulum) ve vertikal bü­yüme fazı (dermal invazyon). Epidemiste kan damarları olmadığı için metastatik invazyon horizontal bü­yüme fazı ile olmaz. Vertikal büyüme fazında melanom deriyi daha derine doğru invaze eder ve hemato- jen ve lenfatik yayılım olasılığı daha da artar.
   Lentigo maligna melanoma tüm deri malign melanomlarının % 4-10'unu oluşturur ve tipik olarak ileri yaştaki erişkinlerde baş, boyun ve kollarda yerleşir. Öncü in situ lezyon, lentigo maligna, genellikle